วิธีตั้งฝูงและเพิ่มกระบือตัวแรกใน Farmeter Buff

ข้อมูลทุกอย่างในแอปฟาร์มผูกอยู่กับสิ่งเดียว คือ "สัตว์ตัวนั้น" น้ำหนักวันชั่ง วันผสม ผลตรวจท้อง วันคลอด หรือการแจ้งเตือน ทุกอย่างถูกบันทึกไว้ ในประวัติของสัตว์แต่ละตัว ถ้าข้อมูลประจำตัวผิดตั้งแต่ต้น ทุกอย่างที่บันทึกตามมาก็จะผิดตามไปด้วย กระบือที่ถูกบันทึกเป็นเพศผู้ จะเลือกมาเป็นแม่พันธุ์ในบันทึกการผสมไม่ได้ ลูกที่ไม่ได้ระบุแม่ ก็จะไม่ขึ้นในประวัติของแม่ และถ้าเลขแท็กสองตัวคล้ายกันมาก ก็ง่ายมากที่จะบันทึกน้ำหนักของตัวหนึ่งไปไว้ที่อีกตัวครับ

บทความนี้จึงพูดถึงส่วนที่ดูน่าเบื่อที่สุด แต่ทำเพียงครั้งเดียว ถ้าตั้งฝูง หมายเลขแท็ก และพ่อแม่พันธุ์ใน Farmeter Buff ให้เรียบร้อยตั้งแต่วันแรก ส่วนใหญ่ก็แทบไม่ต้องกลับมาแก้อีก และคู่มือถัด ๆ ไป (การชั่งน้ำหนัก การผสมพันธุ์ การแจ้งเตือน) ก็จะใช้งานได้ราบรื่นครับ

บทความนี้ถือว่าคุณติดตั้งแอป เข้าสู่ระบบ และลงทะเบียนฟาร์มเรียบร้อยแล้ว ถ้ายังไม่ได้ทำ ให้เริ่มจากคู่มือเริ่มต้นใช้งาน ก่อนครับ ชื่อปุ่มในบทความนี้เขียนตามที่เห็นในแอปภาษาไทย และใส่ชื่อภาษาอังกฤษไว้ในวงเล็บสำหรับผู้ที่ตั้งแอปเป็นภาษาอังกฤษ

กฎข้อแรก: เลขแท็กที่อ่านได้ในคอก ดีกว่าชื่อเก๋ ๆ

ใน Farmeter Buff ช่อง "หมายเลขแท็ก" (Tag number) เป็นช่องบังคับเมื่อเพิ่มสัตว์ (พร้อมกับเพศ) และต้องยาวอย่างน้อย 2 ตัวอักษร ส่วนช่อง "ชื่อ" (Name) จะใส่หรือไม่ใส่ก็ได้ ลำดับนี้บอกอยู่แล้วว่าอะไรสำคัญกว่าครับ

ชื่ออย่าง "เจ้าโชคดีของยาย" ฟังดูน่ารักเวลาคุยกัน แต่ตอนหกโมงเช้าในคอกที่เปียกโคลน คนที่ถือสายวัดรอบอกต้องจับคู่ให้ได้ว่ากระบือตัวตรงหน้าคือตัวไหนในมือถือ สิ่งที่เขาอ่านได้จริงคือตัวเลขบนเบอร์หู ดังนั้น

• ใช้เลขที่ติดอยู่บนตัวสัตว์จริง ถ้ากระบือมีเบอร์หูอยู่แล้ว ให้พิมพ์เลขนั้นให้ตรงกับที่พิมพ์บนเบอร์หูทุกตัวอักษร
• ใช้รูปแบบเดียวกันทั้งฟาร์ม ถ้าเบอร์หูเป็น "0101, 0102…" ก็อย่าพิมพ์บางตัวเป็น "101" บางตัวเป็น "0101" รูปแบบเดียวกันทำให้ทุกคนพิมพ์ค้นหาเหมือนกัน และรายการเรียงอ่านง่าย
• จะตั้งชื่อด้วยก็ได้ แอปแสดงทั้งสองอย่าง ในรายการกระบือ เลขแท็กจะขึ้นก่อนแล้วตามด้วยชื่อ ดังภาพด้านล่าง

ยังไม่มีเบอร์หู? ข้างช่องเลขแท็กมีปุ่มให้แอปสร้างเลขให้ คือ "สร้างรหัส" (Generate code) เมื่อกดจะมีหน้าต่าง "สร้างหมายเลขแท็ก" (Generate tag number) อธิบายว่าแอปจะใช้ปีปัจจุบันตามด้วยเลขลำดับ เช่น 2024001, 2024002 และจะไม่ซ้ำกับเลขที่มีอยู่แล้ว ถ้าใช้วิธีนี้ อย่าลืมเขียนเลขเดียวกันลงบนเบอร์หูด้วย ข้อมูลในมือถือกับในคอกจะได้ตรงกันครับ

ขั้นที่ 1: สร้างฝูงก่อน

หลายคนอยากเริ่มเพิ่มกระบือทันที แต่ควรสร้างฝูงก่อน เพราะพอบันทึกสัตว์ตัวไหน ก็จะมีที่อยู่ชัดเจนตั้งแต่แรกครับ

ที่แท็บ "กระบือ" (Buffalo) แตะปุ่ม "เพิ่ม" (Add) จะมีเมนูเล็ก ๆ ให้เลือกสองอย่าง คือ "เพิ่มกระบือ" (Add buffalo) และ "เพิ่มฝูง" (Add herd) ให้เลือก "เพิ่มฝูง" แล้วตั้งชื่อฝูง

                              ┌── BREEDING ────────────────────┐
                              │                                │
                            ··│                                │
                          ··                                   │
        ║               ··                                     │
        ║             ··                                       │
        ║────────────·        │                                │
  101                         └───┴──────┴──────┴──────┴──────┴┘
 -████◣                                                         
  ▌  ▐                                      v                   
        ║────────────·        ┌── FATTENING ───────────────────┐
        ║             ·       │                                │
        ║              ··     │                                │
GATE                     ·                                     │
                          ·                                    │
                           ··                                  │
                             ·│                                │
                              └───┴──────┴──────┴──────┴──────┴┘

ตั้งชื่อฝูงตามจุดประสงค์ ไม่ใช่ตามสีหรือตามคนเลี้ยง ตัวอย่างที่แอปใช้เอง ในหน้าเลือกฝูงก่อนบันทึกข้อมูล คือฝูง "แม่พันธุ์" หรือฝูง "กระบือขุน" การแบ่งฝูงตามจุดประสงค์จะคุ้มค่าในภายหลัง เพราะหน้าบันทึกข้อมูลให้เลือก "เลือกฝูงนี้" (Select this herd) แล้วบันทึกทั้งกลุ่มได้ในครั้งเดียว เช่น ชั่งน้ำหนักกระบือขุนทุกตัวในวันเดียวกันครับ ชื่อฝูงแบบอื่นที่มักใช้ได้ดี ได้แก่

• แบ่งตามช่วงวัย: แม่พันธุ์ กระบือรุ่น กระบือขุน
• แบ่งตามคอกหรือแปลง ถ้าแต่ละคอกเลี้ยงสัตว์ประเภทเดียวกันจริง ๆ (ภาพหน้าจอที่ Farmeral เผยแพร่ใช้ชื่ออย่าง "คอก F04")

สิ่งที่แอปจัดการให้

• กลุ่ม "ไม่ระบุฝูง" สัตว์ที่ยังไม่อยู่ในฝูงใดจะถูกรวมไว้ใน "ไม่ระบุฝูง" (Unspecified herd) ข้อมูลไม่หายไปไหน แต่ถ้ามีสัตว์ค้างอยู่ตรงนี้มาก แปลว่ายังตั้งค่าไม่เสร็จ และเราตั้งชื่อฝูงเองว่า "ไม่ระบุฝูง" ไม่ได้ เพราะแอปสงวนชื่อนี้ไว้
• เปลี่ยนชื่อและลบฝูง แต่ละฝูงมีเมนู ⋮ ที่มี "เปลี่ยนชื่อฝูง" (Rename herd) และ "ลบฝูง" (Delete herd) การลบฝูงไม่ได้ลบสัตว์ แอปจะแจ้งว่าสัตว์ในฝูงนั้นจะถูกย้ายไปที่ "ไม่ระบุฝูง"
• เพิ่มสัตว์เข้าฝูงโดยตรง ในเมนู ⋮ เดียวกันมี "เพิ่มกระบือ" (Add buffalo) สะดวกเวลากรอกทีละฝูง

ขั้นที่ 2: เพิ่มกระบือ ทีละช่อง

แตะ "เพิ่ม" (Add) แล้วเลือก "เพิ่มกระบือ" (Add buffalo) แบบฟอร์มมี 3 ขั้น กด "ถัดไป" (Next) เพื่อไปขั้นต่อไปครับ

ข้อมูลพื้นฐาน (Basic information)

ตรวจเพศสองรอบ เมื่อกลับมาแก้ไขภายหลังในหน้า "แก้ไขข้อมูลปศุสัตว์" (Edit livestock details) ช่องเพศจะถูกล็อกไว้ เลือกให้ถูกตั้งแต่บันทึกครั้งแรกจึงสำคัญกว่าช่องอื่นทั้งหมดครับ

ข้อมูลการเกิด (Birth information)

ใส่วันเกิดได้สองแบบ

• "ระบุวันเกิด" (Specify birth date) ถ้ารู้วันที่แน่นอน เช่น ลูกที่เกิดในฟาร์มเอง
• "ระบุอายุ" (Specify age) ถ้าไม่รู้วันเกิด ให้เลือกอายุโดยประมาณเป็นปีและเดือน แอปจะคำนวณ "วันเกิดที่คำนวณได้ (โดยประมาณ)" (Calculated birth date, approx.) ให้ สำหรับกระบือโตที่ซื้อเข้ามา การประมาณอายุตามจริงดีกว่าการแต่งวันเกิดขึ้นมาเองมาก

ต่อมาคือพ่อแม่พันธุ์ ใส่ได้สองวิธี

• "กรอกข้อมูลเอง" (Enter manually) เลือกพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์เอง จากสัตว์ที่มีอยู่ในฟาร์ม "ในฟาร์ม" (On farm) หรือจากข้อมูลสัตว์นอกฟาร์ม "ภายนอกฟาร์ม" (External farm)
• "ใช้บันทึกการผสมพันธุ์" (Use breeding record) สำหรับลูกที่เกิดหลังจากเริ่มใช้แอปแล้ว ให้เลือกบันทึกการผสมที่เคยบันทึกไว้ แอปจะดึงข้อมูลพ่อแม่จากบันทึกนั้นมาให้

ไม่รู้ว่าพ่อหรือแม่เป็นตัวไหน? ให้ปล่อยไว้เป็น "ไม่ระบุ" (Not specified) นี่คือคำตอบที่ตรงไปตรงมา และดีกว่าการเดามาก พ่อพันธุ์ที่เดาไว้จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของพันธุ์ประวัติของสัตว์ตัวนั้น และแอปเองก็เตือนว่าการเปลี่ยนพ่อพันธุ์หรือแม่พันธุ์ภายหลังจะส่งผลต่อข้อมูลสายพันธุ์ของสัตว์ เมื่อรู้ข้อมูลแล้วค่อยกลับมาเติมได้ครับ

อีกด่านหนึ่งที่ช่วยกันพลาด: แอปจำกัดวันเกิดที่เลือกได้ตามข้อมูลของพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ "เพื่อความถูกต้องของข้อมูล" วันที่ที่เลือกจึงสอดคล้องกับข้อมูลของพ่อแม่

ข้อมูลเพิ่มเติม (Additional information)

ขั้นนี้ใช้ตั้งสถานะการหย่านม สถานะการมีอยู่ (อธิบายด้านล่าง) ฝูง (ฝูงกระบือ) และหมายเหตุ ถ้าสร้างฝูงไว้แล้วในขั้นที่ 1 ก็แค่แตะเลือกครับ

เสร็จแล้วกด "ยืนยันการเพิ่ม" (Confirm add)

ขั้นที่ 3: พ่อแม่พันธุ์จากนอกฟาร์ม

ฝูงส่วนใหญ่มีประวัติที่เริ่มจากที่อื่น เช่น แม่กระบือที่ซื้อจากตลาดนัดสัตว์ ลูกที่เกิดจากพ่อพันธุ์ของฟาร์มเพื่อนบ้าน หรือการผสมเทียมด้วยน้ำเชื้อที่ซื้อมา Farmeter Buff มีทะเบียนเล็ก ๆ ไว้เก็บข้อมูลเหล่านี้ เข้าได้จากปุ่มลัดในหน้าหลัก คือ "พ่อพันธุ์" (Sire) "แม่พันธุ์" (Dam) และ "น้ำเชื้อ" (Semen)

• "จัดการพ่อพันธุ์" (Manage sires) และ "จัดการแม่พันธุ์" (Manage dams) แอปอธิบายว่าใช้บันทึกข้อมูลพ่อ/แม่พันธุ์จากฟาร์มภายนอก เพื่อใช้อ้างอิงเมื่อลงทะเบียนลูกสัตว์ ต้องใส่ชื่อ ส่วนเลขแท็กและแหล่งที่มาไม่บังคับ ตัวอย่างแหล่งที่มาที่แอปให้ไว้คือ "ฟาร์มเพื่อนบ้าน, ตลาดสัตว์"
• "จัดการน้ำเชื้อ" (Manage semen) แล้วกด "เพิ่มน้ำเชื้อ" (Add semen) ต้องใส่ทั้งรหัสน้ำเชื้อและพ่อพันธุ์เจ้าของน้ำเชื้อ

ให้ทำขั้นนี้ ก่อน ลงทะเบียนลูก พอถึงแบบฟอร์มเพิ่มกระบือ พ่อหรือแม่จากนอกฟาร์มจะมีอยู่ในรายการ "ภายนอกฟาร์ม" (External farm) แล้ว จะได้ไม่ต้องข้ามช่องพ่อแม่ไปครับ

ขั้นที่ 4: ย้ายและจัดฝูงใหม่ภายหลัง

ฝูงเปลี่ยนไปตามเวลา กระบือสาวโตเป็นแม่พันธุ์ ลูกตัวผู้ย้ายไปขุน แอปมีเครื่องมือช่วยดังนี้

• ลากแล้ววาง ในหน้าการจัดการกระบือ แต่ละตัวมีที่จับให้ลาก ลากไปวางที่ฝูงไหน แอปก็ย้ายเข้าฝูงนั้น
• "ย้ายหลายตัว" (Bulk move) จากปุ่มด้านบนของหน้า สำหรับย้ายทีละกลุ่ม มี 3 ขั้น คือ เลือกกระบือ "เลือกฝูงปลายทาง" (Select destination herd) แล้วจัดลำดับในฝูง จากนั้นกด "ยืนยันย้าย" (Confirm move) และยังมี "นำออกจากฝูง" (Remove from herd) สำหรับส่งสัตว์กลับไปที่กลุ่ม "ไม่มีฝูง"
• ค้นหา ช่องค้นหาหาสัตว์ได้จากชื่อ เลขแท็ก หรือชื่อฝูง ถ้าเลขแท็กใช้รูปแบบเดียวกัน การค้นหาคือวิธีเปิดดูสัตว์ตัวไหนก็ได้ที่เร็วที่สุด

ขั้นที่ 5: เลี้ยงอยู่ ไม่ได้เลี้ยงแล้ว และโควตา

กระบือย่อมมีวันออกจากฟาร์ม ขายไป ตาย หรือบางครั้งก็หาย อย่าลบทิ้ง การลบสัตว์ใน Farmeter Buff เป็นการลบถาวร และประวัติทั้งหมดจะหายไปด้วย ให้เปิดหน้าสัตว์ตัวนั้นแล้วเปลี่ยน "สถานะการมีอยู่" (Presence status) จาก "มีอยู่ในฟาร์ม" (Present on farm) เป็น "ขายแล้ว" (Sold) "ตาย" (Dead) หรือ "สูญหาย" (Missing) พร้อมวันที่และหมายเหตุครับ

หน้าช่วยเหลือในแอปเรื่อง "โควต้ากระบือใช้งาน" (Active buffalo quota) อธิบายว่าทำไมเรื่องนี้สำคัญ กระบือที่ ตาย ขาย หาย นับเป็นกระบือที่ไม่ได้เลี้ยงแล้ว ข้อมูลประวัติทุกตัวทุกสถานะจะยังเก็บไว้ให้ดูเสมอ และมีเพียงกระบือที่เลี้ยงอยู่เท่านั้นที่นับในจำนวนกระบือใช้งานตามแพ็กเกจ

 ACTIVE [■■■■■] 5/5 FULL                                        
                                                    INACTIVE    
 ┌────────┬────────┬────────┬────────┬────────┐  ┌─────────────┐
 │        │        │        │        │        │  │             │
 │  201   │  202   │  203   │  204   │  205   │  │ history kept│
 │ -████◣ │ -████◣ │ -████◣ │ -████◣ │ -████◣ │  │             │
 │  ▌  ▐  │  ▌  ▐  │  ▌  ▐  │  ▌  ▐  │  ▌  ▐  │  │             │
 │        │        │        │        │        │  │             │
                                                 │             │
                                                               │
                                                               │
                                                               │
 ────────────────────────────────────────────────└─────────────┘
                                                                
     ' '                                                        
  ▒▓▒▓▒▒                                                        
 ▓▒▓▒▓▒▓▒   sold / dead / missing = not counted                 
                                                                

ถ้าใช้ใกล้เต็มลิมิตจะเป็นอย่างไร คำถามที่พบบ่อยในหน้าผลิตภัณฑ์ Farmeter Buff ระบุว่า เมื่อใช้ถึง 80% ของลิมิต ระบบจะแจ้งเตือนโดยไม่บล็อกการใช้งาน เมื่อถึง 100% ข้อมูลเดิมยังเข้าถึงได้ทั้งหมด แต่จะเพิ่มสัตว์ที่ใช้งานอยู่หรือผู้ใช้ใหม่ไม่ได้จนกว่าจะปรับแพ็กเกจ ในแอปเอง ข้อความเมื่อโควตาเต็มจะแนะนำสองทาง คืออัปเกรดแพ็กเกจ หรือเปลี่ยนตัวที่ไม่ได้อยู่ในฟาร์มแล้วเป็นสถานะที่ไม่นับในโควตา เพื่อเปิดที่ว่าง จำนวนลิมิตของแต่ละแพ็กเกจดูได้ที่หน้าผลิตภัณฑ์ ส่วนรายการซื้อภายในแอปดูได้ที่หน้า App Store และ Google Play

กติกาในแอปสองข้อที่ควรรู้ก่อนกด

• หน้าช่วยเหลือในแอประบุว่า ถ้าเปลี่ยนสถานะผิด สามารถเปลี่ยนกลับได้ไม่เกิน 3 ครั้งต่อเดือน แต่ต้องมีที่ว่างเหลือในโควตา
• ข้อความในแอประบุว่า เมื่อเลย 48 ชั่วโมงไปแล้ว สถานะขายแล้ว ตาย หรือสูญหาย จะเปลี่ยนกลับเป็นใช้งานอยู่ไม่ได้

ดังนั้นให้เปลี่ยนสถานะเมื่อสัตว์ออกจากฟาร์มจริง และตรวจให้แน่ใจก่อนว่าเลือกถูกตัวครับ

ก่อนและหลัง

หน้าตาของ "การตั้งค่าที่เรียบร้อย" เมื่อใช้งานจริง

เช็กลิสต์ทำครั้งเดียว

พิมพ์เก็บไว้ หรือเปิดไว้ในมือถืออีกเครื่อง ก่อนวันชั่งน้ำหนักครั้งแรกครับ

เมื่อทำครบทั้งสิบข้อ หน้าของสัตว์แต่ละตัวจะเป็นแบบภาพด้านบน มีเลขแท็ก มีชื่อถ้าอยากตั้ง เพศและอายุถูกต้อง และมีพ่อแม่ในส่วนที่รู้ จากนี้ไป ทุกอย่างที่บันทึกจะไปอยู่ถูกที่ครับ คู่มือถัดไปจะพูดถึงสิ่งที่ควรบันทึก ทั้งน้ำหนักและการเจริญเติบโต และการผสมพันธุ์จนถึงการคลอดครับ

แหล่งอ้างอิง

• หน้าผลิตภัณฑ์และคำถามที่พบบ่อยของ Farmeter Buff, Farmeral Technology
• Farmeter Buff บน App Store (ประเทศไทย)
• Farmeter Buff บน Google Play
• Farmeral Technology